Λίστα αντικειμένων
Το σεμινάριο επικεντρώνεται στη μελέτη οργανικών σκοπών της Ικαρίας παλαιότερης δομής, μέσα από την ανάλυση επιλεγμένου ηχητικού υλικού. Βασικός άξονας της προσέγγισης θα είναι η μορφολογική, μελωδική και υφολογική διερεύνηση του συγκεκριμένου ρεπερτορίου, με έμφαση στην αναγνώριση κοινών μοτιβικών και φρασεολογικών στοιχείων τόσο μεταξύ των ίδιων των ικαριώτικων σκοπών όσο και σε σύγκριση με συγγενείς μουσικές περιπτώσεις από άλλες περιοχές, εντός και εκτός του συγκεκριμένου νησιωτικού χώρου. Παράλληλα, θα εξεταστεί η σχέση των παραπάνω μορφών με τον ευρέως διαδεδομένο Ικαριώτικο, όπως αυτός έχει παγιωθεί στη σύγχρονη μουσική πράξη.
Ιδιαίτερη βαρύτητα θα δοθεί σε ζητήματα εκτελεστικής πρακτικής, όπως η απόδοση της κύριας μελωδικής γραμμής, η χρήση συγκεκριμένων δοξαριών που συνδέονται με το υπό εξέταση ρεπερτόριο, οι πρακτικές κουρδίσματος, καθώς και η λειτουργία του ρυθμού και του τέμπο ως μεταβλητών που διαφοροποιούνται ιστορικά και αισθητικά.
Η ανάλυση αυτών των παραμέτρων αποσκοπεί στην πληρέστερη κατανόηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του τοπικού μουσικού ιδιώματος.
Στο δεύτερο μέρος του σεμιναρίου θα εξεταστούν νεότερες ηχογραφήσεις βιολιού, κυρίως από τις δεκαετίες του 1960 και του 1970, οι οποίες συνδέονται με τη σταδιακή επικράτηση του οργάνου στο νησί και με τον μετασχηματισμό της τοπικής εκτελεστικής αισθητικής. Μέσα από τη συγκριτική ακρόαση και την πρακτική εφαρμογή θα διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο το τεχνικό και υφολογικό φρασεολόγιο του βιολιού μπορεί να μεταφερθεί στην τρίχορδη λύρα, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες του οργάνου και τις απαιτήσεις του συγκεκριμένου ρεπερτορίου.
Παράλληλα, θα επιχειρηθεί η ένταξη του μουσικού υλικού στο ιστορικό και κοινωνικοπολιτισμικό του πλαίσιο, με στόχο την κατανόηση των όρων υπό τους οποίους πραγματοποιήθηκε η μετάβαση από την τσαμπούνα και τη λύρα στο βιολί στην Ικαρία. Η μετάβαση αυτή θα προσεγγιστεί ως οργανολογική μεταβολή και ταυτόχρονα ως διαδικασία που επηρέασε ουσιαστικά το ρεπερτόριο, την εκτελεστική πρακτική και το φρασεολόγιο των ήδη διαμορφωμένων τοπικών σκοπών.
Το σεμινάριο απευθύνεται κυρίως σε μουσικούς τοξωτών οργάνων, καθώς και σε όσους ενδιαφέρονται για ζητήματα ανάλυσης, ερμηνείας και ιστορικής προσέγγισης της παραδοσιακής μουσικής της Ικαρίας.
* Το συγκεκριμένο μάθημα θα παραδίδεται μόνο στα Ελληνικά.
Το σεμινάριο δεν διαθέτει διερμηνέα.
Ο Σταύρος Νικολαΐδης γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Ικαρία.
Είναι απόφοιτος του Τμήματος Λαϊκής και Παραδοσιακής Μουσικής και διδάσκει λύρα στο Μουσικό Σχολείο Χανίων. Δραστηριοποιείται συστηματικά στον χώρο της παραδοσιακής μουσικής, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη μουσική παράδοση της Ικαρίας, συμμετέχοντας ενεργά στα μουσικά δρώμενα του νησιού.
Είναι μέλος του Αρχείου Παραδοσιακής Μουσικής Ικαρίας, το οποίο επί περισσότερο από μία δεκαετία ασχολείται με την αναζήτηση, καταγραφή, συλλογή και τεκμηρίωση του μουσικού υλικού και των επιμέρους εκφάνσεων της τοπικής παράδοσης.
Παράλληλα, έχει συμμετάσχει σε εκδηλώσεις και δράσεις σχετικές με την παραδοσιακή μουσική και ιδίως με τη λύρα, όπως η Συνάντηση Λύρας στο Μέγαρο Μουσικής, ενώ συμμετέχει και στην Παναγαιακή Συνάντηση Πνευστών Αιγαίου.